بازار؛ گروه کشاورزی: موسسه بین المللی تحقیقات سیاست غذایی ((IFPRI طی انتشار گزارشی عنوان کرد: بحران فعلی ایران عمدتاً از طریق بازارهای کود و انرژی بر کشاورزی جهانی تأثیر می گذارد، نه از طریق اختلال مستقیم در عرضه غلات. این در حالی است که اقتصاددانان کشاورزی بر این باورند که این امر خطر افزایش فوری قیمت مواد غذایی را حتی با وجود افزایش هزینه های ورودی و تعمیق عدم قطعیت بازار، مهار می کند.
موسسه بینالمللی تحقیقات سیاست غذایی (IFPRI) : بحران فعلی ایران، فعلاً، شرایط را برای افزایش شدید قیمت جهانی مواد غذایی فراهم نمیکند، در عوض نقطه فشار اصلی کود است، نه غلات
در واقع آخرین تحلیل موسسه بینالمللی تحقیقات سیاست غذایی (IFPRI) نشان می دهد که بحران فعلی ایران، فعلاً، شرایط را برای افزایش شدید قیمت جهانی مواد غذایی فراهم نمیکند. در عوض نقطه فشار اصلی کود است، نه غلات. به نحوی که با گذشت بیش از یک ماه از این اختلال، قیمت اوره حدود ۴۰ درصد افزایش یافته است، در حالی که قیمت گندم و ذرت تنها حدود ۶ درصد، سویا کمتر از ۳ درصد و قیمت برنج کاهش یافته است.
این یک تمایز مهم است. چرا که در بحران های غذایی قبلی، قیمت غلات، انرژی و کود با هم افزایش می یافت. IFPRI معتقد است که این بار، بازار واکنش متفاوتی نشان می دهد. شوک ژئوپلیتیکی واقعی است، اما چندین عامل که معمولاً ترس از عرضه را به یک چرخه تورم گسترده تر مواد غذایی تبدیل می کنند، وجود ندارند. ذخایر جهانی گندم هنوز نسبتاً مناسب است، ذخایر سویا نزدیک به میانگین بلند مدت خود است و ذخایر برنج بسیار بالاتر از سطوح مشاهده شده در بحران های قبلی باقی مانده است.
روند افزایشی هزینه های تولید ادامه دارد
از سوی دیگر این گزارش وضعیت فعلی را با سال ۲۰۲۲ مقایسه میکند، زمانی که جنگ روسیه و اوکراین به طور همزمان به تجارت غلات و کود شیمیایی آسیب رساند. اکنون اوضاع اینطور نیست. کشورهای خلیج فارس صادرکنندگان عمده غلات نیستند، اما تأمین کنندگان اصلی کود شیمیایی هستند. عربستان سعودی و قطر نقش کلیدی در بازارهای جهانی اوره، آمونیاک و فسفات دارند و عربستان سعودی به تنهایی حدود ۵۵ درصد از واردات فسفات آمونیوم ایالات متحده را تشکیل می دهد. با اختلال در جابجایی محموله ها از طریق تنگه هرمز و اعلام وضعیت اضطراری توسط برخی از تولیدکنندگان، اولین و قوی ترین تأثیرات در بازارهای نهاده ها احساس می شود.
این موضوع اهمیت دارد زیرا هزینه های کود در زمانی افزایش می یابد که قیمت محصولات کشاورزی چندان قوی نیست. IFPRI همچنین خاطرنشان می کند که قیمت ذرت، تقریباً ۱۵۵ تا ۱۶۵ دلار در هر تن، حدود ۴۰ درصد کمتر از سطح سال ۲۰۲۲ است، در حالی که قیمت دیآمونیوم فسفات با ۷۰۰ تا ۷۵۰ دلار در هر تن در آن شرایط بسیار مقرون به صرفه نیست. در عمل، کشاورزان بدون حمایت یک بازار قوی محصولات کشاورزی با هزینه های تولید بالاتری روبرو هستند.
کمبود فوری گندم و ذرت در بازار جهانی وجود ندارد
بر اساس این گزارش برای تجارت غلات، این امر نوع نامتوازنی از ریسک را ایجاد می کند. مشکل، کمبود فوری گندم یا ذرت در بازار جهانی نیست. مشکل این است که هزینه های بالاتر کود، انرژی، حمل و نقل و بیمه می تواند به تدریج بر تصمیمات تولید، استفاده از نهادههای محصول و بعداً بر پتانسیل عملکرد تأثیر بگذارد. این ریسک به ویژه برای تولیدکنندگان با حاشیه سود پایین و مناطق وابسته به واردات، که در آنها تورم هزینه می تواند به سرعت به آسیب پذیری عرضه تبدیل شود، اهمیت دارد.
موضوع دیگری که این گزارش مطرح می کند، سیاست گذاری است. به این معنا که در بحران های قبلی، محدودیت های صادراتی غلات اغلب اوضاع را بدتر می کرد، این بار، همین نوع سخت گیری به طور مشهودتری در مورد کود شیمیایی در حال رخ دادن است. به عنوان مثال، صادرات اوره چین از حدود ۵.۳ میلیون تن در سال ۲۰۲۱ به زیر ۳۰۰۰۰۰ تن در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته است و این امر به شدت فضای عرضه جایگزین را در حالی که تجارت خلیج فارس مختل شده است، کاهش می دهد. از سوی دیگر بازار غلات در آن نوع وحشتی که در بحران های غذایی قبلی دیده می شد، نیست و عوامل بنیادی هنوز از این نوع اقدام پشتیبانی نمی کنند. اما بخش هزینه کشاورزی بار دیگر تحت فشار است.
بحران طولانی مدت تنگه هرمز میتواند به فاجعه جهانی کشاورزی و غذایی تبدیل شود
از سوی دیگر دوشنبه جاری سازمان فائو با ارائه گزارشی عنوان کرد که بحران طولانی مدت تنگه هرمز می تواند به فاجعه جهانی کشاورزی و غذایی تبدیل شود.
طبق اعلام سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، کشتی های حامل نهاده های حیاتی کشاورزی باید در اسرع وقت از تنگه هرمز عبور کنند تا از خطرات افزایش خطرناک تورم قیمت مواد غذایی در اواخر امسال که می تواند منجر به مجموعه ای از اثرات مشابه پیامدهای بحران همه گیری کووید-۱۹ شود، جلوگیری کنند. در این گزارش آمده است: زمان در حال گذر است و تقویم های زراعی، کشورهای فقیرتر را در معرض خطر کمبود و گرانی نهاده های کود و انرژی قرار می دهد. این امر احتمالاً کشورها را مجبور می کند سیاست هایی را برای کاهش قیمت مواد غذایی داخلی اعمال کنند این در حالی است که خطر کاهش بازده محصولات کشاورزی و افزایش قیمت کالاها و تورم مواد غذایی برای سال آینده است وجود دارد. به خصوص اینکه این امر احتمالاً باعث می شود کشورها سیاست هایی را برای کاهش قیمت مواد غذایی داخلی اتخاذ کنند که منجر به افزایش نرخ بهره و در نتیجه کندتر شدن رشد اقتصادی در سراسر جهان می شود این راستا فائو از همه کشورها خواست که به دقت الزامات سوخت های زیستی را بررسی کنند و مهم تر از همه، از محدودیت های صادرات انرژی و کودها اجتناب کنند. همچنین تاکید کرد: اگر بن بست در تنگه هرمز به سرعت پایان نیابد، باید اقدامات پیشگیرانه در نظر گرفته شود، به ویژه درخواست از مؤسسات چند جانبه برای تأمین مالی کشورهایی که در معرض خطر از دست دادن دسترسی به نهاده های کود اساسی هستند، زیرا کاشت آنها آغاز شده است بحران طولانی مدت تنگه هرمز می تواند به فاجعه جهانی کشاورزی و غذایی تبدیل شود بحران طولانی مدت تنگه هرمز می تواند به فاجعه جهانی کشاورزی و غذایی تبدیل شود.
صادرات ۲۰ تا ۴۵ درصد از نهاده های کلیدی کشاورزی به عبور از تنگه هرمز متکی است
گفتنی است طبق آمارهای منتشر شده از سوس سازمان فائو اهمیت تنگه هرمز در تامین امنیت غذایی جهان از این منظر است که صادرات بین ۲۰ تا ۴۵ درصد از نهاده های کلیدی کشاورزی به عبور دریایی از تنگه هرمز متکی است. اگر کشاورزان با نهاده های کمتری تولید کنند، در اواخر امسال و در سال ۲۰۲۷ بازده کمتری خواهند داشت و احتمالاً قیمت کالاهای غذایی و تورم خرده فروشی مواد غذایی در چند سال آینده افزایش خواهد یافت.
این در حالی است که بنا به گفته فائو اکثر کشاورزان در حال حاضر با حاشیه سود کمی مواجه هستند و اگر ورشکست شوند، وضعیت عرضه مواد غذایی جهان برای مدت طولانی تری بدتر خواهد شد. نکته قابل تامل اینکه محدودیت های تجاری و صادراتی، افزایش قیمت مواد غذایی را در بحران های گذشته تشدید کرد، زیرا تلاش ها برای جداسازی بازارهای داخلی از بازارهای جهانی، شرایط جهانی را بدتر کرد. این در حالی است که فائو هشدار می دهد: بازارهای کود و انرژی انعطاف پذیر نیستند، بنابراین قیمت ها می توانند بسیار بیشتر از آنچه که تغییرات در حجم معاملات نشان می دهد، افزایش یابند. اگر کشتی ها به زودی از تنگه عبور نکنند، احتمالاً بازارها خیلی سریع واکنش نشان می دهند.
توررو اقتصاددان ارشد فائو می گوید: برخلاف بلایای طبیعی یا عوامل تنش زای آب و هوایی مانند ال نینو، انسداد تنگه هرمز «چیزی است که دولت ها می توانند و باید آن را حل کنند». او با بیان اینکه کشاورزان در حال حاضر با حاشیه سود کمی مواجه هستند و اگر ورشکست شوند، وضعیت عرضه مواد غذایی برای مدت طولانی تری بدتر خواهد شد، می گوید: خطرات امروز به طور قابل توجهی بیشتر از سال ۲۰۲۲ است و اگر وضعیت فعلی تحت تأثیر یک ال نینوی قوی که با بحران همه گیری برابری می کند یا از آن پیشی می گیرد نیز قرار گیرد، شرایط برای یک «طوفان تمام عیار» فراهم است.
نظرات کاربران