بازار؛ گروه کشاورزی: در حالی سازمان فائو از چندی پیش نسبت به تبعات بحران و اختلالات و محدودیت های ایجاد شده در تنگه هرمز بر امنیت غذایی جهان هشدار می دهد که به گفته این سازمان، پیش از درگیری ها، این شریان حیاتی برای تجارت جهانی معمولاً روزانه حدود ۲۰ میلیون بشکه نفت (تقریباً ۳۵ درصد از جریان نفت خام جهانی) را در کنار یک پنجم گاز طبیعی مایع (LNG) جهانی و تا ۳۰ درصد از کودهای شیمیایی تجارت شده بین المللی منتقل می کرده است. لذا بحران هرمز و اختلالات رخ داده صرفا شوک انرژی محسوب نمی شود و یک شوک سیستماتیک است که سیستم های غذایی را در سطح جهان تحت تأثیر قرار می دهد. به ویژه اینکه بنا به گفته سازمان فائو منطقه خلیج فارس تقریباً نیمی از تجارت جهانی گوگرد را به خود اختصاص داده است، آن هم در شرایطی که گوگرد یک نهاده حیاتی است که برای تولید اسید سولفوریک جهت فرآوری سنگ فسفات و تبدیل آن به کود استفاده می شود. بنابراین اختلال در عرضه گوگرد، تولید جهانی کودهای فسفات، از جمله در کشورهای تولیدکننده اصلی را با خطر شکست مواجه ساخته است.
تبعات کمبود جهانی کود بر عرضه مواد غذایی در سال ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷
مدیر کل سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو)، کیو دونگیو، جمعه (۱۸ اردیبهشت ۱۴۰۵) در نشست وزیران کشورهای MED۹++ که با موضوع «حمایت از امنیت غذایی و دسترسی به کود» برگزار شد تاکید کرد که کمبود جهانی کود ناشی از اختلالات در تنگه هرمز منجر به کاهش بازده و محدود شدن عرضه مواد غذایی در نیمه دوم سال ۲۰۲۶ و تا سال ۲۰۲۷ خواهد شد.
او گفت: بحران کنونی بسیار فراتر از مسائل ژئوپلیتیکی است و به طور فزاینده ای بر تولید مواد غذایی، تجارت، نهاده های کشاورزی و دسترسی به غذا در سراسر جهان تأثیر می گذارد. مدیر کل سازمان فائو اذعان داشت: «ما در برهه ای از فشار عمیق با هم ملاقات می کنیم. این نه تنها یک بحران ژئوپلیتیکی است، بلکه اختلالی در هسته سیستم جهانی کشاورزی و مواد غذایی است.»
او در ادامه بر اهمیت استراتژیک تنگه هرمز تأکید کرد، (تنگه ای که در شرایط عادی بخش قابل توجهی از نفت، گاز طبیعی مایع، گوگرد و کود را در خود جای می دهد) و هشدار داد که اختلال در جریان های دریایی از طریق این کریدور، در حال حاضر بازارهای کود را با مشکل مواجه کرده و هزینه های انرژی را افزایش می دهد و پیامدهای بالقوه شدیدی برای تولید محصولات کشاورزی و قیمت مواد غذایی خواهد داشت.
او گفت: «کشاورزی در چارچوب تقویم زراعی عمل می کند که نمی توان آن را به تعویق انداخت. کودها باید در لحظات خاصی از چرخه محصول استفاده شوند. اگر به موقع نرسند، صرف نظر از اینکه بعداً چه اتفاقی می افتد، بازده کاهش می یابد.»
مدیر کل سازمان خواربار و کشاورزی ملل متحد (فائو) : حتی چند هفته تاخیر در نقل و انتقال کودهای کشاورزی از طریق تنگه هرمز کشاورزان را مجبور به کاهش مصرف کود یا کنار گذاشتن کامل آن می کند که تاثیرات این اقدام محدود به افزایش قیمتهای فعلی نیست بلکه به برداشت های بعدی نیز منتقل می شود که این امر باعث کاهش عرضه مواد غذایی در نیمه دوم سال های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ خواهد شد
او همچنین افزود که حتی چند هفته تأخیر، کشاورزان را مجبور به کاهش مصرف کود یا کنار گذاشتن کامل آن می کند. او توضیح داد که تأثیرات مشاهده شده امروز محدود به قیمت های فعلی نیست، بلکه به برداشت های بعدی نیز منتقل می شود که این امر باعث کاهش عرضه مواد غذایی در نیمه دوم سال های ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ خواهد شد.
کشورهای وابسته به واردات؛ آسیب پذیرترین کشورها هستند
مدیر کل خاطرنشان کرد که این تأثیرات به ویژه نگران کننده هستند زیرا با دوره های بحرانی کاشت و کوددهی در مناطق اصلی تولید همزمان شده اند.
نکته قابل تامل اینکه کشورهای وابسته به واردات در آفریقا، آسیا و بخش هایی از خاورمیانه، به ویژه آن هایی که از قبل با ناامنی غذایی حاد، شکنندگی اقتصادی یا شوک های مرتبط با آب و هوا مواجه هستند، از جمله آسیب پذیرترین کشورها هستند.
به این ترتیب است که به گفته سازمان فائو کشورهایی که در حال حاضر آسیب پذیرترین کشورها هستند عبارتند از سریلانکا، بنگلادش، هند که با کاهش تولید کود داخلی مواجه است، مصر، سودان که با ناامنی غذایی حاد مواجه است همچنین در کشورهای جنوب صحرای آفریقا، سومالی، کنیا، تانزانیا و موزامبیک به دلیل وابستگی زیاد به واردات کود، به ویژه در معرض خطر هستند. از سوی دیگر صادرکنندگان عمده کشاورزی مانند برزیل نیز ممکن است با تأثیرات تولیدی مواجه شوند و این تأثیرات بالقوه به بازارهای جهانی سرایت خواهد کرد. با این وجود فائو تاکید می کند: هیچ کشوری از این بحران مصون نیست.
اقدامات اولویت دار سازمان فائو برای مقابله با بحران هرمز
مدیر کل سازمان فائو با تأکید بر اینکه هیچ کشوری از این بحران مصون نیست و سه حوزه اولویت دار برای اقدام هماهنگ را به شرح زیر تشریح کرد؛
*او در کوتاه مدت بر اهمیت حفظ عملکرد زنجیره های تأمین از طریق تسهیل مسیرهای تجاری جایگزین، اجتناب از محدودیت های صادراتی، حمایت از دسترسی کشاورزان به نهاده های کشاورزی و محافظت از زنجیره های تأمین بشردوستانه تأکید کرد.
*او در میان مدت خواستار تقویت هماهنگی منطقه ای، تنوع بخشی به منابع کود و انرژی و حمایت هدفمند از آسیب پذیرترین اقتصادها شد.
*مدیر کل سازمان فائو همچنین بر لزوم تحول ساختاری در درازمدت برای کاهش وابستگی به مسیرهای تأمین متمرکز و نهاده های مبتنی بر سوخت های فسیلی، از جمله از طریق سرمایه گذاری در کشاورزی پایدار، انرژی های تجدیدپذیر، راه حل های نوآورانه برای کود و سیستم های ذخیره سازی و لجستیک قوی تر، تأکید کرد.
او از ابتکار کشورهای MED۹++ برای تقویت همکاری در زمینه دسترسی به کود و امنیت غذایی استقبال کرد و خاطرنشان کرد که این پلتفرم با چارچوب استراتژیک فائو و چشم انداز آن از چهار اصل برتر: تولید بهتر، تغذیه بهتر، محیط زیست بهتر و زندگی بهتر، همسو است و هیچ کس را نادیده نمی گیرد.
او بار دیگر بر تعهد فائو برای ادامه ارائه تحلیل های فنی، پشتیبانی از سیاست ها و ایجاد ظرفیت برای کمک به کشورها در مقابله با چالش های رو به رشد سیستم های جهانی کشاورزی و مواد غذایی تأکید کرد.
نظرات کاربران