بازار؛ گروه کشاورزی: برنج از جمله محصولات استراتژیک است و اصولا بعد از گندم در اولویت دوم کشت قرار دارد به ویژه اینکه پایداری تولید این محصول ارتباطی مستقیم با تامین امنیت غذایی جهان دارد. در این شرایط است که طبق گزارش سایت تحقیقی worldtopexports صادرات برنج در سراسر جهان بر اساس کشور در سال ۲۰۲۵ در مجموع ۳۳.۶ میلیارد دلار بود که در مقایسه با سال ۲۰۲۴ که ارزش کل محموله های برنج ۲۷.۵ میلیارد دلار بود، به طور متوسط ۲۲.۱ درصد برای همه کشورهای صادر کننده افزایش یافته است.
تولید سالانه ۲میلیون و ۷۰۰ هزار تن برنج در ایران
در مورد محصول استراتژیک برنج ایران نیز یکی از تولید کنندگان این محصول است که عمدتا تولیدات در سه استان شمالی کشور رقم می خورد. این در حالی است که بخشی از تولیدات ایران نیز راهی بازارهای صادراتی می شود به نحوی که به گفته فعالان این بخش، عمدتا ارقام محلی همچون طارم هاشمی صادر می شود.
قاسم پیشه ور عضو اجلاس اتاق اصناف کشاورزی ایران و رییس مجمع هماهنگی کشاورزی استان مازندران در رابطه با تولیدات برنج به خبرنگار بازار گفت: با توجه به شرایط اقلیمی، سه استان شمالی کشور در الگوی کشت تعریف شده اند با این وجود ۱۵ استان نیز تولیدات خودمصرفی دارند و طبق امار اعلامی از سوی نهادهای متولی سالانه ۲میلیون و ۷۰۰ هزارتن با کشت دوم تولید در کشور رقم می خورد.
سالانه تا ۵۰۰هزارتن واردات نیاز داریم
پیشه ور افزود: در بحث میزان مصرف البته آمار مرکز امار و وزارت جهاد کمی متفاوت است با این وجود میزان مصرف کشور سالانه ۳ میلیون و ۲۰۰ هزارتن غالبا اعلام می شود. به این ترتیب سالانه تا ۵۰۰هزار تن نیاز به واردات برنج داریم که عمدتا برای ذخایر استراتژیک است و به نوعی میتوان گفت در تولید برنج خودکفا هستیم.
وی با بیان اینکه میزان عملکرد برنج کاری ایران در مقایسه با سطح جهانی نصف است افزود: برنج کاران غالبا تمایل به کشت ارقام محلی همچون طارم، دم سیاه و… دارند در حالی که باید به سمت کشت ارقامی با عملکرد بالا سوق داده شوند.
پیشه ور افزود: نکته قابل تامل اینکه برنج صادراتی ما نیز غالبا مربوط به ارقام محلی است.
چالش های برنج کاران در یک نگاه
این مقام صنفی بر این باور است که اصلی ترین چالشهای برنج کاران کشور در حال حاضر مربوط به آب، نهاده و برق است. به نحوی که با اشاره چالش برنج کاران با آب به خصوص در استان مازندران گفت: در واقع بایستی آب بندها لایروبی شود تا از طریق ظرفیت آب بندها تا ۲برابر افزایش یابد
وی افزود: چالش بعدی برنج کاران با نهاده هایی همچون کود و سم و بذر است به ویژه اینکه قیمت کودهای پایه با یارانه دولتی امسال ۷ برابر سال قبل شده است و در بازار آزاد هم قیمتها بیش از این است. در حالی که کاهش کود مصرفی باعث کاهش عملکرد در واحد سطح خواهد شد.
پیشه ور معتقد است دولت در بحث تامین برق چاه های کشاورزی عملکرد خوبی ندارد و روزانه تا ۵ساعت برق قطع می شود. در حالی که اگر حاکمیت به این موارد توجه نکند امنیت غذایی به خطر می افتد بخصوص اینکه بعد از گندم، برنج در الگوی کشت تعریف شده است.
به گفته این عضو اجلاس اتاق اصناف کشاورزی ایران، نرخ کارگری نسبت به سال قبل ۲ و نیم برابر شده است و در کنار آن هزینه استفاده از تجهیزات کشاورزی و مکانیزاسیون نیز افزایش یافته و این افزایش هزینه های تولید باعث شده قیمت تمام شده برنج افزایش یابد آن هم در شرایطی که قدرت خرید مردم هم کاهش یافته است.
کشورهای برتر در صادرات برنج
گفتنی است در حالی ارزش محموله های برنج صادراتی در سال ۲۰۲۵ به ۳۳.۶ میلیارد دلار رسیده است که در بحث کشورهایی که بیشترین ارزش دلاری برنج صادراتی را در سال ۲۰۲۵ فروختند نیز داده های این گزارش می گوید: پنج کشور برتر صادرکننده برنج یعنی «هند، تایلند، ویتنام، پاکستان و ایالات متحده آمریکا» به سه چهارم (۷۱.۱ درصد) از ارزش جهانی برنج صادر شده در طول سال ۲۰۲۵ نزدیک شدند.
در واقع داده های آماری این گزارش بیانگر این است که در سال ۲۰۲۵ هندوستان با رقم زدن صادراتی به ارزش ۱۲ میلیارد دلار که حدود ۳۶ درصد از کل صادرات برنج محسوب می شود در جایگاه اول صادراتی قرار دارد و پس از آن کشور تایلند با صادراتی به ارزش ۴.۵ میلیارد دلار و سهمی ۱۳.۴ درصدی از کل صادرات برنج در رتبه دوم و ویتنام با صادراتی ۳ میلیارد دلاری که حدود ۹ درصد از کل صادرات برنح می شود در رتبه سوم دنیا قرار دارد.
همچنین کشورهایی همچون پاکستان، ایالات متحده، کامبوج، چین، ایتالیا، میانمار، اروگوئه، بلژیک، هلند، برزیل، پاراگوئه، گویان «در رده های بعدی صادراتی قرار دارند. به این ترتیب است که از نظر ارزش، ۱۵ کشور فوق ۹۱.۹ درصد از برنج صادراتی جهان را در سال ۲۰۲۵ به خود اختصاص داده اند.
چین افزایش ۲۷درصدی فروش برنج صادراتی را در سال ۲۰۲۵ تجربه کرد
در میان کشورهای فوق، صادرکنندگان برنج رو به رشد از سال ۲۰۲۴ عبارتند از: چین (۲۷ درصد افزایش)، هلند (۳.۷ درصد افزایش)، ایتالیا (۲.۵ درصد افزایش) و هند (۱.۸ درصد افزایش). از آن طرف کشورهایی که کاهش فروش برنج صادراتی خود را تجربه کردند، عبارتند از: ویتنام (کاهش ۴۳.۶ درصد نسبت به سال ۲۰۲۴)، پاکستان (کاهش ۴۲.۴ درصد)، میانمار (کاهش ۳۱.۵ درصد)، تایلند (کاهش ۲۹.۴ درصد) و ایالات متحده آمریکا (کاهش ۲۲ درصد).
کشور ایران نیز در سال ۲۰۲۵ صادراتی به ارزش بیش از ۴ میلیون دلار رقم زده و در جایگاه ۶۴ صادرات برنج از نظر ارزش صادراتی قرار گرفته است
طبق داده های این گزارش کشور ایران نیز در سال ۲۰۲۵ صادراتی به ارزش بیش از ۴ میلیون دلار رقم زده و در جایگاه ۶۴ صادرات برنج از نظر ارزش صادراتی قرار گرفته است. این در حالی است که طبق این گزارش ارزش صادراتی برنح ایران نسبت به سال ۲۰۲۴ به میزان ۱۲.۱ درصد افزایش داشته است.
۷۸درصد از صادرات برنج از کشورهای آسیایی سرچشمه می گیرد
از سوی دیگر از دیدگاه قاره ای، تقریباً چهار پنجم (۷۸.۱ درصد) از صادرات برنج در سراسر جهان از کشورهای آسیایی سرچشمه گرفته است که محموله های آن در طول سال ۲۰۲۵ بالغ بر ۲۶.۲ میلیارد دلار بوده است. صادرکنندگان در اروپا ۸.۴ درصد از کل را تأمین کردند و پس از آنها تأمین کنندگان آمریکای شمالی (۵.۸۵ درصد) و سپس آمریکای لاتین (۵.۸ درصد) به استثنای مکزیک قرار داشتند. همچنین درصدهای کمتری از فروشندگان مستقر در آفریقا (۱.۱ درصد) و سپس اقیانوسیه (۰.۷۵ درصد) و عمدتاً استرالیا حاصل شد.
نظرات کاربران