ساختمان و املاک

تا همین چند سال پیش، ساختمان هوشمند یعنی کنترل چراغ‌ها، سیستم تهویه یا پرده‌ها با تلفن همراه. اما امروز فناوری یک گام فراتر رفته و مفهومی به نام «دوقلوی دیجیتال» در حال تغییر قواعد بازی صنعت املاک و شهرسازی است.

برای درک بهتر وضعیت واقعی بازار مسکن، گاهی باید از قیمت‌های ریالی فاصله گرفت و به شاخصی نگاه کرد که اثر تورم مزمن را حذف می‌کند: قیمت دلاری مسکن. بررسی روند تاریخی بازار نشان می‌دهد قیمت دلاری هر متر مربع مسکن در تهران طی دو دهه گذشته عمدتاً در محدوده ۱۱۰۰ تا ۱۲۰۰ دلار نوسان کرده و این بازه را می‌توان سطح تعادلی بلندمدت بازار دانست. با این حال، پس از جهش‌های ارزی و تغییرات شدید در بازارهای دارایی، این شاخص نیز فراز و فرودهای قابل توجهی را تجربه کرده است.

وقتی صحبت از ساختمان هوشمند می‌شود، ذهن بسیاری از ما به سمت کنترل نور، دما، پرده‌ها یا سیستم صوتی با تلفن همراه می‌رود؛ تصویری که اگرچه نادرست نیست، اما تنها بخش کوچکی از ماجرا را روایت می‌کند. آنچه امروز در صنعت املاک و مستغلات در حال شکل‌گیری است، بسیار فراتر از چند حسگر و سیستم کنترلی است. ساختمان هوشمند در واقع نقطه آغاز تحولی است که در قلب آن مفهومی به نام دوقلوی دیجیتال قرار دارد؛ فناوری‌ای که می‌تواند شیوه طراحی، ساخت، مدیریت و حتی ارزش‌گذاری دارایی‌های ملکی را متحول کند.این تحول در حالی رخ می‌دهد که صنعت املاک و مستغلات برای سال‌ها یکی از محافظه‌کارترین صنایع جهان در پذیرش فناوری محسوب می‌شد. با این حال، گسترش هوش مصنوعی، اینترنت اشیا و تحلیل کلان‌داده‌ها باعث شده این صنعت نیز وارد عصر جدیدی از دیجیتالی‌سازی شود. براساس برآوردهای بین‌المللی، اتوماسیون می‌تواند طی یک دهه آینده بیش از ۱.۱ تریلیون دلار به تولید ناخالص داخلی جهان اضافه کند و صنعت املاک نیز یکی از بازیگران اصلی این تحول خواهد بود.

فاصله قیمت آپارتمان‌های تهران با مسکن ۵کلان‌شهر به سطحی بیشتر از سال۱۴۰۲ رسیده، اما از نسبت تاریخی خود که بیش‌از سه‌برابر بود، همچنان پایین‌تر است. متوسط «قیمت پیشنهادی» واحد مسکونی در این کلان‌شهرها ۱۰۹‌میلیون تومان در مترمربع است که بیش‌ از ۷۰درصد نسبت به سال گذشته افزایش نشان می‌دهد. در این گزارش سناریوهای آینده شکاف قیمتی بررسی شده است.

مرکز آمار ایران در تازه‌ترین گزارش خود از شاخص قیمت نهاده‌های ساختمانی شهر تهران، از تشدید فشار هزینه‌ای بر بخش ساخت‌وساز در زمستان ۱۴۰۴ خبر داده است. بر اساس این گزارش، اگرچه هزینه نهاده‌های ساختمانی در پایتخت نسبت به زمستان سال قبل نزدیک به دو برابر شده، اما بیشترین جهش قیمتی به گروه چوب اختصاص دارد؛ گروهی که تورم نقطه‌به‌نقطه آن به ۲۰۸.۵ درصد رسیده است. بررسی دلایل این افزایش نشان می‌دهد مجموعه‌ای از عوامل ارزی، تجاری و سیاست‌گذاری در رشد کم‌سابقه قیمت چوب نقش داشته‌اند.

بررسی فایل‌های عرضه‌شده در بازار اجاره مناطق ۱۳ و ۱۴ تهران نشان می‌دهد رهن کامل به یکی از شیوه‌های رایج عرضه واحدهای مسکونی در این مناطق تبدیل شده است. داده‌های جمع‌آوری‌شده از محله‌هایی مانند نیروی هوایی، تهران‌نو، پرستار، قاسم‌آباد، جوادیه، نبرد شمالی، دولاب و نبی‌اکرم حاکی از آن است که بخش قابل توجهی از مالکان، واحدهای خود را به‌صورت رهن کامل و در بسیاری موارد بدون امکان تبدیل به اجاره ماهانه عرضه کرده‌اند. بر اساس این اطلاعات، رقم رهن کامل در برخی فایل‌ها تا ۳ میلیارد و ۸۵۰ میلیون تومان می‌رسد و در فایل‌های رهن و اجاره نیز اجاره‌بهای ماهانه تا ۹۰ میلیون تومان ثبت شده است.

بررسی فایل‌های عرضه بازار مسکن تهران نشان می‌دهد میانگین قیمت دلاری آپارتمان‌های نوساز (حداکثر سه سال ساخت) در تهران به حدود ۱۳0۰ دلار در هر متر مربع رسیده است. این رقم حاکی از بازگشت قیمت دلاری مسکن به محدوده تاریخی پس از افت قابل توجه سال‌های اخیر است. طبق داده‌های به‌روزرسانی‌شده، میانگین قیمت عرضه شده برای خرید هر متر مربع آپارتمان نوساز حدود ۲۴۰ میلیون تومان است. با نرخ فعلی دلار حدود ۱۷۸ هزار تومان، این رقم معادل تقریبی 1350 دلار محاسبه می‌شود.

اگر فکر می‌کنید خانه‌های لوکس فقط در ایران از دسترس مردم خارج شده‌اند، مقایسه‌ای میان ایران و بریتانیا تصویر جالبی پیش روی شما می‌گذارد. روزنامه گاردین در گزارشی با عنوان «شکار خانه‌های فانتزی در انگلستان» سراغ برخی از خاص‌ترین املاک این کشور رفته است. یکی از جذاب‌ترین نمونه‌ها، یک خانه‌قایق لوکس روی رودخانه تیمز در لندن است؛ خانه‌ای با چشم‌انداز ۳۶۰ درجه، پنجره‌های سرتاسری و تراس بزرگ که حدود یک و نیم میلیون پوند قیمت دارد؛ رقمی معادل نزدیک به ۴۰۰ میلیارد تومان

مرکز آمار ایران در تازه‌ترین گزارش خود از شاخص قیمت نهاده‌های ساختمانی شهر تهران، از تشدید فشار هزینه‌ای بر بخش ساخت‌وساز در زمستان ۱۴۰۴ خبر داده است. بر اساس این گزارش، اگرچه هزینه نهاده‌های ساختمانی در پایتخت نسبت به زمستان سال قبل نزدیک به دو برابر شده، اما بیشترین جهش قیمتی به گروه چوب اختصاص دارد؛ گروهی که تورم نقطه‌به‌نقطه آن به ۲۰۸.۵ درصد رسیده است. بررسی دلایل این افزایش نشان می‌دهد مجموعه‌ای از عوامل ارزی، تجاری و سیاست‌گذاری در رشد کم‌سابقه قیمت چوب نقش داشته‌اند.

در بازار مسکن یک تصور رایج وجود دارد؛ اینکه هرچه منطقه‌ای ارزان‌تر باشد، ظرفیت رشد قیمت بیشتری دارد و در بلندمدت بازدهی بالاتری نصیب سرمایه‌گذاران می‌کند. اما بررسی روند قیمت مسکن در شهرستان‌های استان تهران طی سال‌های ۱۳۹۱ تا ابتدای ۱۴۰۵ روایت متفاوتی را نشان می‌دهد.

بررسی روند رشد قیمت مسکن در شهرستان‌های استان تهران از سال ۱۳۹۱ تا ابتدای ۱۴۰۵ نشان می‌دهد بازار مسکن به‌شدت دوقطبی و نابرابر عمل کرده است. برخلاف تصور رایج مبنی بر اینکه خرید مناطق ارزان‌تر بازدهی بالاتری دارد، داده‌ها حاکی از آن است که در اغلب موارد بیشترین رشد قیمتی در مناطقی رخ داده که هم‌زمان با کیفیت بالاتر سکونت، از تقاضای پایدار و عرضه محدود برخوردار بوده‌اند.
شمیرانات با ثبت رشد ۱۷۰ برابر در ۱۴ سال، بیشترین افزایش قیمت را در استان تهران داشته است که تقریباً ۳.۵ برابر رشد میانگین شهر تهران است. شهر تهران کمترین رشد یعنی فقط ۴۹ برابر افزایش قیمت را داشته است. در سال ۱۴۰۵، دماوند با ۱۲۹.۳ میلیون تومان و تهران با ۱۹۰ میلیون تومان متری، بالاترین قیمت میانگین را دارند، اما شمیرانات با رشد انفجاری خود جایگاه ویژه‌ای کسب کرده است

مدیریت شهرها در ایران سال‌هاست با یک چالش قدیمی روبه‌رو است؛ تعدد نهادها و دستگاه‌هایی که هرکدام بخشی از مسئولیت اداره شهر را بر عهده دارند. نتیجه این وضعیت، موازی‌کاری، اتلاف منابع و کندی در اجرای پروژه‌ها و خدمات شهری است.