یاسمن بلوردی؛ گروه کشاورزی: زعفران یکی از ارزشمندترین ادویه های جهان است که به دلیل عطر، رنگ و خواص دارویی و برداشت دشوار به «طلای سرخ» شهرت یافته است. این در حالی است که بازار جهانی این محصول بازاری پویا است و پیش بینی می شود که حجم بازار جهانی زعفران در سال ۲۰۲۵ به ۶۰۰.۳ میلیون دلار برسد.
پیش بینی رشد ۷.۰۸درصدی بازار جهانی زعفران از ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۴
همچنین گروه تحقیقی IMARC با نگاهی به آینده، تخمین می زند که این بازار تا سال ۲۰۳۴ به ۱۱۱۰.۷ میلیون دلار برسد و نرخ رشد مرکب سالانه ۷.۰۸ درصد را از ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۴ نشان دهد. این بازار به دلیل افزایش تقاضا برای رنگ ها و طعم دهنده های غذایی طبیعی، به ویژه در صنعت غذا و نوشیدنی، هدایت می شود.
این در حالی است که ایران به عنوان مهد تاریخی کشت زعفران، کماکان بزرگترین تولید کننده این محصول در جهان محسوب می شود و نقش پررنگی در توسعه و گسترش بازار این محصول داشته و دارد.
تولید حدود ۳۰۰ تن زعفران در سال ۱۴۰۴ در ایران
علی حسینی گازار عضو هیات رئیسه شورای ملی زعفران و نایب رئیس انجمن تولید کنندگان و صادر کنندگان زعفران خراسان جنوبی در گفتگو با خبرنگار بازار در خصوص شرایطی که سال گذشته بر بخش زعفران کاری کشور حاکم بود گفت: آمار دقیق تولید را وزارت جهاد کشاورزی هنوز اعلام نکرده است با این وجود برآورد ما حکایت از تولید حدود ۳۰۰ تن زعفران در سال ۱۴۰۴ است البته این میزان با توجه به سطح زیرکشت حدود ۱۲۷ هزار هکتار زعفران کاری در کشور (سطح زیرکشت هم ۵ سال است به روز رسانی نشده است) چندان همخوانی ندارد. در واقع به دلیل خشکسالی و کمبود آب زعفران کاری در اکثر مناطق در حالی توسعه است و بیش از ۲۰ استان درگیر تولید زعفران است و آنچه مسلم است اینکه سطح زیر کشت در حال افزایش است و مسلما به همان نسبت هم آمار تولید باید افزایش پیدا کند.
حسینی در پاسخ به این سوال که اینکه سطح زیرکشت در استانهای مختلف در حال توسعه است آیا اتفاق خوبی یا خیر گفت: مساله اینجا است که تولید هر کالایی باید مدیریت شده باشد یعنی اگر قادر نباشیم تولید محصول را برابر با نیاز بازارهای مدیریت کنیم و امکان سنجی برای صادرات و عرضه آن، قیمت تمام شده، انرژی و زمانی که صرف می شود برای تولید را نتوانیم مدیریت کنیم قطعا با چالش های بعدی مواجه می شویم.
عملکردهای واقعی و متناسب با سطح زیرکشت نداریم
وی ادامه داد: با این وجود با توجه به اینکه در بسیاری از جاها با بحران آب مواجه هستیم افزایش سطح زیر کشت را می توانیم با نیاز دنیا به زعفران پیوند بدهیم. در واقع باید مدیریت کنیم تا هم کشاورزان سود ببرند هم اینکه ارز آوری درستی برای کشور داشته باشد و هم اینکه صنایع پایین دستی و تبدیلی را بتوانیم ایجاد کنیم و رشد دهیم اما متاسفانه هیچکدام از این موارد را نداریم و فقط توسعه کشت را داریم.
حسینی با اشاره مجدد به اینکه برآورد می شود در سال ۱۴۰۴ حدود ۳۰۰ تن تولید زعفران شده باشد گفت: میزان تولید سال ۱۴۰۳ هم همین حدود بوده است و این به معنای این است که ما عملکردهای واقعی و متناسب با سطح زیرکشت نداریم. به بعارت دیگر اگر ۱۲۷ هزار سطح زیرکشت داریم باید حدود هزار تن زعفران تولید کنیم.
وی خاطر نشان کرد: دلیل اینکه میزان تولید ما با سطح زیرکشت متناسب نیست گفت: عملکردهای ما پایین است که بخشی به مسائل خشکسالی ها و تنش های گرمایی و سرمایی و بخشی از این امر به عدم آموزش ها برمی گردد در واقع آموزش حلقه مفقوده در این بخش است. به نحوی که به دلیل عدم آموزش کشاورزی داریم در هر هکتار زعفران کاری حداقل ۱۵تن زعفران تولید می کند و کشاورزی هم داریم که در این مقیاس ۲ کیلو تولید می کند!
میانگین تولید زعفران ما در هر متر مربع زمین بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی گرم است در حالی که باید در هر متر مربع باید حداقل یک گرم زعفران تولید کنیم بنابراین معادل تولید یک گرم در متر مربع نیروی انسانی، انرژی، منابع و سرمایه صرف می کنیم اما یک چهارم آن را تولید می کنیم
رئیس شورای ملی زعفران ایران اذعان داشت: شاید جالب باشد بدانید میانگین تولید زعفران ما در هر متر مربع زمین بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلی گرم است در حالی که باید در هر متر مربع باید حداقل یک گرم زعفران تولید کنیم. یعنی معادل تولید یک گرم در متر مربع نیروی انسانی، انرژی، منابع و سرمایه صرف می کنیم اما یک چهارم آن را تولید می کنیم و لذا باید روی این مسائل رسیدگی شود.
مدیریت تولید، صادرات و صنعت تبدیلی زعفران می لنگد
وی ادامه داد: در کنار آن توسعه کشت هم همین طور ادامه دارد بدون اینکه مشکلاتی که در تولید داریم رفع شود در حالی که باید این مسائل رفع شود تا وقتی تولید اقتصادی و توسعه کشت اقتصادی انجام شد در بخش های بعدی گیر نکنیم اما متاسفانه باز هم تاکید می کنیم که در «تولید، صادرات و صنعت تبدیلی زعفران» مدیریت می لنگد.
حسینی همچنین در خصوص آنچه می توان برای تولید زعفران در سال جاری متصور شد گفت: بارندگی ها در اواخر زمستان و اوایل بهار برای مزارع زعفران جهت گلدهی بسیار مفید است منتها باید تنش های گرمایی را در آینده در نظر بگیریم که باز هم به آموزش بر می گردد و بر فرض باید عمق کشت، آبیاری و کوددهی دقیق باشد تا این اتفاقا نیفتد.
در ایام جنگ افغان ها بازار زعفران داخلی ما را کنترل کردند
وی در پایان در خصوص تبعاتی که جنگ برای بخش زعفران کشور در پی داشته است گفت: آنچه مسلم است مشکلی که پیش آمده باعث شد روند صادرات قانونی و منطقی ما در دو سه ماه اخیر با چالش مواجه شود و حتی پیوند ما با بازارهای جهانی در یک مقطعی قطع شد و الان بتدریج به سمت برقراری پیش می رویم. اما در این خلائی که بوجود آمد افغانها بازار زعفران داخلی ما را کنترل کردند، زعفران ایران را خریداری کردند و به افغانستان بردند و با نام زعفران افغان به مشتریان ما فروختند و ثابت کردند در آینده جایگزین ما خواهند شد.
حسینی افزود: برخی معتقدند خرید زعفران توسط افغانها به نفع زعفران کاران بود اما این مقطعی بود و در نهایت خانمان سوز برای زعفران کاران ما خواهد بود چون بازارهایی که ۵۰ سال برای آنها زحمت کشیده بودیم را دو دستی تقدیم آنها کردیم. بنده این را یک اقدام نامبارک می دانم که بسیار خطرناک است چرا که ما به دست خودمان برای آینده زعفران افغانستان بازارسازی کردیم.
نظرات کاربران