یاسمن بلوردی؛ گروه کشاورزی: بازار گوشت قرمز ایران در سال های اخیر همواره یکی از حساس ترین بازارهای کالایی کشور بوده است. افزایش هزینه های تولید، حذف ارز ترجیحی نهاده های دامی، نوسانات اقتصادی، واردات گوشت و تغییر سیاست های حمایتی دولت، از جمله عواملی هستند که بر روند قیمت ها و وضعیت تولید تاثیر گذاشته اند. با این حال، منصور پوریان، رئیس شورای تامین کنندگان دام زنده کشور، معتقد است برخلاف برخی نگرانی ها، بازار گوشت در ماه های اخیر از نظر تامین با کمبود جدی مواجه نبوده و حتی در مقاطع حساس مانند ماه رمضان، عید نوروز، عید قربان، ایام محرم و صفر نیز تولید داخلی توانسته نیاز بازار را پاسخ دهد.
تولید ۹۰۰ هزار تنی؛ ستون اصلی تامین بازار
وی در گفت وگو با خبرنگار بازار تاکید کرد: مهم ترین چالش امروز بازار گوشت، کمبود تولید نیست، بلکه ضعف در سیاست گذاری و مدیریت بازار است.
پوریان با اشاره به آمار تولید و مصرف گوشت قرمز کشور اظهار کرد: مصرف سالانه گوشت قرمز ایران حدود یک میلیون تا یک میلیون و ۱۰۰ هزار تن برآورد می شود و در مقابل، تولید داخلی نیز بر اساس آمارهای رسمی معاونت امور دام، نزدیک به ۹۰۰هزار تن است. این میزان تولید نشان می دهد بخش عمده نیاز کشور از محل دام داخلی تامین می شود و برخلاف تصور عمومی، بازار با کمبود گسترده عرضه روبرو نیست.
وی افزود: طی حدود شش ماه گذشته که کشور مناسبت های پرمصرفی مانند ماه رمضان، نوروز، عید قربان و محرم را پشت سر گذاشت، تولیدکنندگان داخلی توانستند بازار را مدیریت کنند و مشکلی در تامین کالا وجود نداشت.
چرا قیمت گوشت همچنان نوسان دارد؟
رئیس شورای تامین کنندگان دام زنده درباره علت نوسانات قیمت گوشت نیز گفت: افزایش قیمت همیشه ناشی از کمبود تولید نیست. مساله اینجاست که بازار گوشت گرم به دلیل ویژگی های تولید دام، زایش های فصلی، بیماری های دامی و تغییرات هزینه تولید، همواره مستعد نوسان است و حذف ارز نهاده های دامی نیز شوک بزرگی به این صنعت وارد کرد.
به گفته پوریان، افزایش قیمت خوراک دام، حمل و نقل، انرژی و سایر هزینه های تولید، قیمت تمام شده گوشت را افزایش داده و همین موضوع در نهایت بر قیمت مصرف کننده تاثیر گذاشته است.
وی تاکید کرد: سیاست های اقتصادی دولت در حوزه نهاده ها، اثر مستقیمی بر کل زنجیره تولید گوشت و حتی سایر محصولات دامی مانند لبنیات داشته است.
برای ایجاد ثبات در بازار سهم گوشت منجمد باید به حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد بازار برسد؛ در حالی که اکنون این سهم در بسیاری از مقاطع کمتر از ۱۰ درصد است
این مقام صنفی با تاکید بر نقش گوشت منجمد در کنترل بازار گفت: برای ایجاد ثبات در بازار سهم گوشت منجمد باید به حدود ۲۵ تا ۳۰ درصد بازار برسد؛ در حالی که اکنون این سهم در بسیاری از مقاطع کمتر از ۱۰ درصد است.
به گفته وی، در برخی ماه ها نیاز بازار به ۸۰ تا ۹۰ هزار تن گوشت می رسد، اما تولید ماهانه حدود ۶۰ هزار تن است و این فاصله باید از طریق ذخایر گوشت منجمد جبران شود. در غیر این صورت، کمبود عرضه موجب افزایش قیمت گوشت گرم خواهد شد.
پوریان تاکید کرد: واردات گوشت منجمد باید مکمل تولید داخلی باشد، نه جایگزین آن؛ زیرا هدف اصلی باید حفظ ثبات بازار و حمایت از دامداران داخلی باشد.
صادرات؛ حلقه مفقوده توسعه صنعت دام
رئیس شورای تامین کنندگان دام زنده کشور همچنین با تاکید بر توسعه صنعت دام از طریق صادرات گفت: صنعت دام ایران نباید تنها به تامین نیاز بازار داخلی محدود شود، بلکه باید نگاه صادرات محور داشته باشد.
وی گفت: زمانی که تولیدکننده امکان صادرات داشته باشد، فعالیت دامداری اقتصادی تر می شود و انگیزه برای افزایش تولید نیز بالا می رود. در چنین شرایطی هم تولید گوشت افزایش می یابد و هم بازار داخلی از عرضه کافی برخوردار خواهد شد.
پوریان تاکید کرد: واردات گوشت نباید به گونه ای باشد که به تولید داخلی آسیب وارد کند، بلکه باید نقش مکمل را ایفا کند و تنها در زمان کمبود عرضه یا برای تکمیل ذخایر راهبردی مورد استفاده قرار گیرد.
شوک حذف ارز نهاده ها به صنعت دام
به گفته رئیس شورای تامین کنندگان دام زنده، یکی از مهم ترین عوامل افزایش هزینه های تولید در سال های اخیر، حذف ارز نهاده های دامی بوده است. وی اظهار کرد: این تصمیم موجب شد قیمت خوراک دام و سایر هزینه های تولید به طور قابل توجهی افزایش یابد و در نتیجه قیمت گوشت، لبنیات و سایر محصولات دامی نیز تحت تاثیر قرار گیرد.
پوریان معتقد است: بسیاری از نوسانات قیمتی بازار، ریشه در سیاست های اقتصادی دارد و نه کمبود دام یا کاهش تولید.
سه راهکار برای کاهش قیمت گوشت
این فعال صنعت دام در پاسخ به این سوال که اگر اختیار کامل سیاستگذاری داشتید چه اقدامات فوری برای ایجاد تعادل در بازار گوشت انجام می دادید، گفت: در وهله اول حمایت از دامداری های مولد و صنعت لبنیات؛ زیرا افزایش تعداد دام مولد، در میان مدت موجب افزایش زایش، رشد جمعیت دامی و در نهایت افزایش تولید گوشت خواهد شد. اقدام دوم نیز، توسعه تولید علوفه در داخل کشور خواهد بود.
به گفته وی، ایران از ظرفیت بالایی برای تولید علوفه برخوردار است و با افزایش تولید داخلی می توان وابستگی به واردات خوراک دام را کاهش داد و هزینه های تولید را کنترل کرد.
وی افزود: سومین راهکار نیز تدوین سیاست های پایدار حمایتی برای تولیدکنندگان است؛ به گونه ای که دامدار بتواند با اطمینان نسبت به آینده، سرمایه گذاری و تولید خود را توسعه دهد.
ایران زمانی ششمین صادرکننده دام جهان بود
پوریان با اشاره به تجربه دهه ۹۰ گفت: ایران در سال های ۱۳۹۲ تا ۱۳۹۴ یکی از صادرکنندگان مهم دام در منطقه بود و حتی در مقطعی در جایگاه ششمین صادرکننده دام جهان قرار داشت.
وی افزود: در آن سال ها سالانه صدها هزار راس دام سبک و حدود ۷۰ هزار راس دام سنگین به کشورهای همسایه، صادر می شد.
به گفته وی، تغییر سیاست های صادراتی، اعمال ممنوعیت های مقطعی، افزایش هزینه نهاده ها و کاهش حمایت از تولیدکنندگان موجب شد این جایگاه به تدریج از دست برود.
ظرفیت های خالی صنعت دام
رئیس شورای تامین کنندگان دام زنده همچنین با تاکید بر ظرفیت های مغفول صنعت دام کشور اظهار کرد: بسیاری از شهرک های دامپروری کشور با حدود ۳۰ درصد ظرفیت فعالیت می کنند. در حالی که اگر تنها بخشی از این ظرفیت های خالی فعال شود، تولید گوشت کشور به طور قابل توجهی افزایش خواهد یافت و علاوه بر تامین کامل نیاز داخلی، امکان توسعه صادرات نیز فراهم می شود.
پوریان همچنین به ظرفیت بالای مناطق دامخیز کشور اشاره کرد و گفت: برخی از این مناطق توان تولید بیش از ۱۵۰ هزار تن گوشت در سال را دارند، اما به دلیل کمبود حمایت و نبود سیاست های پایدار، از تمام ظرفیت آنها استفاده نمی شود.
آینده بازار گوشت؛ ثبات با حمایت از تولید
به اعتقاد پوریان، آینده بازار گوشت ایران بیش از هر چیز به نوع سیاست گذاری دولت وابسته است. وی تاکید کرد: اگر حمایت از دام مولد، توسعه تولید علوفه، ایجاد ذخایر راهبردی گوشت منجمد و آزادسازی هدفمند صادرات به طور همزمان اجرا شود، بازار به ثبات خواهد رسید و تولیدکننده نیز انگیزه بیشتری برای افزایش تولید خواهد داشت.
به گفته وی، افزایش تولید در نهایت موجب تعادل عرضه و تقاضا، کاهش فشار قیمتی و دسترسی بهتر همه دهک های درآمدی به گوشت قرمز خواهد شد.
نظرات کاربران