کاوشهای باستانشناسی در شهر باستانی میزا، در نزدیکی شهر امروزی نائوسا در ایماتیا (مقدونیه مرکزی)، کفپوشهای موزاییکی چشمگیری را در دو تالار ضیافت باستانی آشکار ساخت. این یافتهها بینشهای تازهای را از این محوطهٔ شاخص که پیوند تنگاتنگی با فیلیپ دوم مقدونی، ارسطو و اسکندر مقدونی دارد، پیش روی پژوهشگران قرار میدهد.
این مجموعهٔ وسیع که قدمت آن به اواسط سدهٔ چهارم پیش از میلاد (در دوران حکومت فیلیپ دوم) بازمیگردد، به باور محققان همان «ژیمنازیوم سلطنتی» است که ارسطو در آن به اسکندر جوان و سایر نخبگان مقدونی درس میداد.
تالارهای ضیافت با کف موزاییکی و سنت سمپوزیوم
تمرکز کاوشهای اخیر بر بخش شرقی این مجموعه بود؛ جایی که باستانشناسان در کنار «پالسترا» (Palaestra یا میدان کشتی و تمرینات ورزشی)، اتاقهای آموزشی مجهز به نیمکتهای سنگی را شناسایی کردند.
از هوش مصنوعی باستانیار بپرسید
ابزارهای تخصصی هوش مصنوعی باستانشناسی؛ تحلیل تصویر، آثار و اصالتسنجی اشیا
شروع گفتگو
مسابقه فصل حکم باستان
بازی کن، جایزه ببر
رقابت کن، XP بگیر و برای جوایز متنوع فصل بجنگ.
ورود به بازی
در این بخش، یک سازهٔ بزرگ سهبخشی با مساحتی بالغ بر ۱۶۰ متر مربع از زیر خاک بیرون آمد. این ساختمان شامل یک سالن ورودی مرکزی است که در دو طرف آن، دو تالار ضیافت یا «آندرون» (Andron) قرار دارد:
هر دو اتاق کفپوشهای موزاییکی رنگارنگ خود را حفظ کردهاند.
وجود سکوهای برآمده برای قرارگیری تختهای پذیرایی نشان میدهد که این سالنها برای «سمپوزیوم» (ضیافتهای رسمی اشرافی و مردانه که در آن به گفتگو، تبادل نظر، نوشیدن شراب و تفریح میپرداختند) مورد استفاده قرار میگرفته است.
هر سالن گنجایش ۱۰ تخت و دستکم ۲۰ مهمان را داشته و تصویری جذاب از حیات اجتماعی و اشرافی نخبگان مقدونی در کنار آموزش و تمرینات بدنی ارائه میدهد.
شباهت چشمگیر با کاخ سلطنتی آیگای
به گفتهٔ تیم باستانشناسی، کیفیت بالا و شیوهٔ ساخت این موزاییکها بسیار حائز اهمیت است؛ زیرا شباهت شگفتانگیزی با موزاییکهای کشفشده در «کاخ آیگای» (پایتخت سلطنتی مقدونیه باستان) دارند. این شباهت سند محکمی دال بر پیوند مستقیم این ژیمنازیوم با دربار سلطنتی مقدونیه است.
قلمها، روغن زیتون مقدس و کاوشهای دوساله
کاوشهای سازمانیافته در این محوطه که از سال ۲۰۲۴ با هدایت باستانشناس دکتر آنجلیکی کوتاریدی آغاز شد، اکنون به وسعتی در حدود ۳۰ هکتار (۳۰ هزار متر مربع) گسترش یافته است. این بررسیها علاوه بر بخشهایی از پالسترا، استادیوم، اتاقهای تدریس، رواقها و شبکهٔ آبرسانی را آشکار کرده است.
پیش از این نیز در روند حفاریها، ۴ قلم برنزی باستانی (Stylus) که به تمرینهای نوشتاری شاگردان ارسطو روی لوحهای مومی مربوط دانسته میشوند، همراه با بقایای آمفوراهای حاوی روغن زیتون کشف شده بودند.
دالان ورزشی دوطبقه (Xystos)
برجستهترین عنصر معماری پدیدارشده در این محوطه، یک گالری ستوندار سرپوشیده و دوطبقه به نام «کسیستوس» (Xystos) با طولی نزدیک به ۲۰۰ متر است. در این سازه، شاگردان ارسطو بهدور از باران و تابش سوزان آفتاب به تمرینات ورزشی و دویدن میپرداختند.
پایگاهی برای پرورش فرمانروایان
شناسایی این سازه بهعنوان ژیمنازیوم سلطنتی میزا، دیدگاه پیشین باستانشناسان را که این محل را آگورای (میدان عمومی) شهر میپنداشتند دگرگون ساخت.
لینا مندونی، وزیر فرهنگ یونان، در جریان بازدید از محوطه تأکید کرد:
«برای اسکندر و همدورهایهایش، میزا نه فقط یک مدرسه، بلکه جایگاهی برای ورود به دنیای سیاست و آمادهسازی برای رهبری بود. چه در بحثهای فلسفی با ارسطو، چه هنگام تمرین در پالسترا یا گردآمدن در سمپوزیومها، جوانان مقدونی برای قرار گرفتن در قلب حاکمیت یک امپراتوری در حال گسترش آماده میشدند.»
سوالات متداول
۱. چرا باستانشناسان مجموعهٔ میزا را مدرسهٔ ارسطو و اسکندر مقدونی میدانند؟
شواهد آموزشی و سلطنتی: قدمت مجموعه به اواسط سدهٔ چهارم پیش از میلاد و دوران فیلیپ دوم بازمیگردد و در آن اتاقهای آموزشی با نیمکتهای سنگی، فضاهای ورزشی و چهار قلم برنزی کشف شده است. این یافتهها، همراه با نشانههای پیوند مجموعه با دربار مقدونیه، مبنای تفسیر آن بهعنوان ژیمنازیوم سلطنتی میزا هستند. انتساب این محل به آموزش اسکندر و دیگر نخبگان توسط ارسطو، در مقاله بهعنوان دیدگاه پژوهشگران مطرح شده است.
۲. چه شواهدی نشان میدهد تالارهای موزاییکدار میزا برای ضیافت استفاده میشدند؟
سکوهای تختهای پذیرایی: در دو تالارِ دو سوی سالن ورودی مرکزی، سکوهای برآمدهای برای قرارگیری تختهای پذیرایی شناسایی شده است. این ویژگی نشان میدهد که اتاقها آندرون یا تالار ضیافت بودهاند و برای سمپوزیوم، یعنی گردهماییهای رسمی اشرافی همراه با گفتگو، نوشیدن شراب و تفریح، استفاده میشدند. هر تالار ظرفیت ۱۰ تخت و دستکم ۲۰ مهمان را داشته است.
۳. شباهت موزاییکهای میزا به موزاییکهای کاخ آیگای چه اهمیتی دارد؟
پیوند با دربار مقدونیه: به گفتهٔ تیم باستانشناسی، موزاییکهای میزا از نظر کیفیت و شیوهٔ ساخت شباهت چشمگیری به نمونههای کاخ سلطنتی آیگای دارند. پژوهشگران این شباهت را شاهدی مهم برای پیوند مستقیم مجموعه با دربار مقدونیه میدانند. این یافته از تفسیر محوطه بهعنوان ژیمنازیوم سلطنتی پشتیبانی میکند.
۴. کشف فضاهای آموزشی و ورزشی میزا چگونه برداشت پیشین از این محوطه را تغییر داد؟
از آگورا به ژیمنازیوم: باستانشناسان پیشتر این محل را آگورا یا میدان عمومی شهر میپنداشتند، اما شناسایی اتاقهای تدریس، پالسترا، استادیوم و دالان ورزشی سرپوشیدهٔ دوطبقه، به تفسیر آن بهعنوان ژیمنازیوم سلطنتی انجامید. دالان موسوم به کسیستوس، با طول نزدیک به ۲۰۰ متر، امکان دویدن و تمرین دور از باران و آفتاب را فراهم میکرد. ترکیب این فضاها با تالارهای ضیافت، تصویری از آموزش، تمرین بدنی و معاشرت اشرافی در پرورش نخبگان مقدونی ارائه میدهد.
نظرات کاربران