بازار؛ گروه کشاورزی: بازار خرما در سراسر جهان در حال گسترش است زیرا مصرف کنندگان و تولیدکنندگان به جای شکر تصفیه شده به سمت استفاده از شیرین کننده های طبیعی روی آورده اند. این تغییر به این دلیل رخ می دهد که مردم مواد اولیه سالم تری را برای محصولات غذایی و آشامیدنی خود ترجیح می دهند که منجر به استفاده از شیره خرما و پودر خرما و سایر شیرین کننده های مشتق شده از خرما به عنوان جایگزین شیرین کننده های مصنوعی و پرکالری می شود.
تولید یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن خرما در سال ۱۴۰۴
نکته قابل توجه اینکه خرما یکی از محصولات صادراتی ایران است که جایگاه ویژه ای در بازارهای جهانی دارد به خصوص اینکه در حوزه تولید نیز ایران جزو تولید کنندگان برتر است. با این وجود تولید این محصول در کشور همواره با چالش ها و مسائلی همراه است.
محسن رشید فرخی در خصوص وضعیت تولید خرما در سال ۱۴۰۴ به خبرنگار بازار گفت: در سال گذشته تقریبا به متوسط تولید دست یافتیم که حدود یک میلیون ۳۵۰ تا یک میلیون و ۴۰۰ هزار تن تولید رقم خورد.
رشید فرخی افزود: با این وجود به دلیل شرایط مختلفی که بر کشور حاکم شد شاهد نوسانهای شدیدی در حوزه صادراتی بودیم. در واقع به واسطه شرایط داخلی و قوانین داخلی، ثبت کارتهای بازرگانی، شرایط جنگی و اعمال ممنوعیتها و محدودیتهای صادرات، صادرات خرما دچار نوسانات شدید شد.
وی ادامه داد: به این ترتیب است که در حال حاضر نیز در سردخانه هایمان بیش از سال گذشته موجودی داریم و با توجه به اینکه فصل برداشت نزدیک است و در برخی مناطق جنوبی تر کشور بزودی شروع به برداشت خواهند کرد لذا باید تمهیداتی اندیشیده شود تا موجودی سردخانه ها مصرف شود.
به نظر می رسد قوانین داخلی، اعمال محدودیت و ممنوعیت های صادراتی بیش از جنگ و بستن تنگه هرمز بر بحث انباشت اخرما در انبارها اثرگذار بوده است بنابراین بایستی یک دستورالعمل جدید در حوزه صادرات تدوین شود و در کنار آن تثبیت قوانین را داشته باشیم
این مقام صنفی در خصوص تاثیر مسایل پیرامون تنگه هرمز بر این صنعت نیز خاطرنشان کرد: بیشترین مصرف محصول خرما چه در داخل و چه در خارج اصولا در ماه رمضان است و بحث تنگه هرمز بعد از ماه رمضان رخ داد بنابراین تاثیرات کم بوده است.
رشید فرخی افزود: با این وجود بنظر میرسد قوانین داخلی بیش از اتفاقاتی مثل جنگ و محاصره هرمز بر بحث انباشت انبارها اثرگذار بوده است. به عبارت دیگر شرایط حاکم بر کارتهای بازرگانی، اعمال محدودیت و ممنوعیت صادرات در کنار دیگر عوامل موجب شده امسال انباشت محصول خرما در سرخانه ها زیاد شود.
وی افزود: اگرچه اتفاقات رخ داده در جایگاه صادراتی ما در بازارهای جهانی تاثیر نگذاشته اما اگر بخواهیم جایگاه خود را حفظ کنیم بایستی قوانین صادراتی متفاوتی نسبت به دوران پیش از جنگ حاکم شود. یعنی بخش دولت و اتاق بازرگانی باید یک دستورالعمل و بنیان جدید در حوزه صادرات تدوین کنند. در کنار آن تثبیت قوانین بیش از هر عمل دیگری موثر خواهد بود.
بعد از مصر رتبه دوم تولید را داریم
رشید فرخی همچنین در خصوص جایگاه ایران در تولید و صادرات نیز گفت: برخلاف انچه سازمان فائو مدعی است، ما در حوزه تولید بعد از مصر رتبه دوم را داریم و عربستان بعد از ما قرار دارد. در صادرات نیز رتبه دوم تا سوم را همواره دارا هستیم.
وی در پاسخ به این سوال که چه چشم اندازی میتوان برای این صنعت متصور شد گفت: بستگی به شرایطی دارد که خودمان تعیین می کنیم نه شرایطی که دنیا تعیین می کند. بنده معتقدم نه فقط در مورد خرما بلکه در خصوص کل محصولات کشاورزی اگر در بدترین شرایط، ما قوانین صادراتی داشته باشیم چشم اندازها مثبت خواهد بود بنابراین داشتن دیدگاه های متفاوت امری ضروری است.
پیش بینی ارزش ۸۸۲.۴ میلیون دلاری بازار جهانی خرما در سال ۲۰۲۶
در ابعاد جهانی، داده های آماری نشان می دهد: بازار جهانی محصول خرما در سال ۲۰۲۵، حدود ۸۴۱.۲ میلیون دلار تخمین زده شده بود.
از سوی دیگر طبق آخرین گزارش منتشر شده توسط Global Market Insights Inc.، انتظار می رود این بازار از ۸۸۲.۴ میلیون دلار در سال ۲۰۲۶ به ۱.۴ میلیارد دلار تا سال ۲۰۳۵، با نرخ رشد مرکب سالانه ۴.۹ درصد، رشد کند.
محرک ها و چالش های کلیدی بازار جهانی خرما
نکته قابل تامل اینکه کارشناسان جهانی بر این باورند که «افزایش تقاضا برای شیرین کننده های طبیعی، افزایش آگاهی بهداشتی در بین مصرف کنندگان و محبوبیت رژیم های غذایی گیاهی و وگان» اصلی ترین محرک های کلیدی بازار جهانی خرما محسوب می شود. از آن طرف «هزینه های بالای تولید محصولات خرما» مهمترین چالش ها در مسیر توسعه بازار جهانی هستند. این در حالی است که کارشناسان می گویند «پتانسیل های بکر در بازارهای نوظهور و نوآوری در فرم ها و کاربردهای محصول» فرصت های مهم در بازار جهانی خرما به حساب می آید.
سهم آسیا و اقیانوسیه از بازار جهانی خرما در ۲۰۲۵ چقدر بوده است؟
از سوی دیگر داده های آماری نشان می دهد از دیدگاه منطقه ای نیز در سال ۲۰۲۵ بازار آسیا و اقیانوسیه، ۲۱۸.۷ میلیون دلار را به خود اختصاص داده است و پیش بینی می شود که در طول دوره پیش بینی شده، رشد سودآوری را نشان دهد.
در این گزارش آمده است : بازار خرما در آسیا و اقیانوسیه به سرعت در حال گسترش است، زیرا آگاهی از سلامت در حال افزایش است و درآمد طبقه متوسط در حال افزایش است و الگوهای غذایی در هند، چین و ژاپن در حال تغییر است. هند به دلیل وابستگی فرهنگی به خرما و گسترش استفاده از آن در کاربردهای غذایی مدرن، از جمله میان وعده ها و غذاهای سالم، در مصرف منطقه ای پیشرو است.
سهم ۴۱درصدی خاورمیانه و آفریقا از بازار جهانی
این در حالی است که بازار خاورمیانه و آفریقا در سال ۲۰۲۵، ۴۱ درصد از سهم بازار را به خود اختصاص داده است و پیش بینی می شود که در طول دوره پیش بینی شده، رشد پایداری را نشان دهد.
از سوی دیگر بازار آمریکای لاتین در سال ۲۰۲۵، نیز ۲.۹ درصد از سهم بازار را به خود اختصاص داده است و پیش بینی می شود که در طول دوره پیش بینی شده یعنی از ۲۰۲۵ تا ۲۰۳۵، رشد پایداری را نشان دهد.
نظرات کاربران