باستانشناسانی که در نزدیکی سواحل دریاچه جلیل (دریاچه طبریه) فعالیت میکنند، اعلام کردهاند که پس از یک دهه پژوهش و کاوشهای مستمر، شواهد و یافتههای قاطعی به دست آوردهاند که نشان میدهد سرانجام شهر گمشده کتاب مقدس، یعنی «بیتصیدا» (Bethsaida) را شناسایی کردهاند؛ سکونتگاهی باستانی که در یونانی «یولیاس» (Julias) نامیده میشد و بر اساس روایات عهد جدید، صحنه وقوع معجزات حضرت عیسی و خاستگاه شماری از برجستهترین حواریون او بوده است.
پژوهشگران پروژه کاوش «الاعرج» (El-Araj Excavation Project) از سال ۲۰۱۶ میلادی به صورت متمرکز در حال بررسی و حفاری این محوطه تاریخی هستند. استیون ناتلی (Steven Notley)، پژوهشگر متون عهد جدید و مدیر علمی این پروژه، تصریح کرده است که اکنون با اطمینان صددرصدی به این نتیجه رسیده که محوطه الاعرج همان شهر باستانی بیتصیدا است.
شواهدی از یک دهکده ماهیگیری و سکونتگاه یهودی
به گفته پژوهشگران، این تطابق تاریخی تنها متکی بر یک کشف مجزا نیست؛ بلکه حاصل سالها کاوش سیستماتیک است که شواهدی دقیقاً همراستا با ساختار شهری و بافت اجتماعی بیتصیدا را نمایان کرده است.
از هوش مصنوعی باستانیار بپرسید
ابزارهای تخصصی هوش مصنوعی باستانشناسی؛ تحلیل تصویر، آثار و اصالتسنجی اشیا
شروع گفتگو
مسابقه فصل حکم باستان
بازی کن، جایزه ببر
رقابت کن، XP بگیر و برای جوایز متنوع فصل بجنگ.
ورود به بازی
باستانشناسان در جریان این کاوشها هزاران وزنه سربی تورهای ماهیگیری به همراه ظروف سنگی متعلق به جوامع یهودی آن دوره را کشف کردهاند. این آثار و بقایای مادی، وجود یک سکونتگاه یهودی فعال با محوریت پیشه ماهیگیری را در حاشیه دریاچه جلیل اثبات میکند.
علاوه بر این، تیم باستانشناسی موفق به شناسایی یک گرمابه با سبک رومی و شواهدی دال بر توسعه و سازماندهی شهری شده است. ناتلی اشاره میکند که این مدارک بهخوبی با اسناد و روایتهای مکتوب تاریخی همخوانی دارد؛ گزارشهایی که نشان میدهند یک روستای ساده ماهیگیری در دورههای بعد توسعه یافته و به شهری کوچک به سبک رومی بدل شده است.
بقایای دوره رومی و وسعت سکونتگاه باستانی
در فصل اخیر کاوشها، ترانشهها و فضاهای جدیدی بازگشایی شد که منجر به آشکار شدن بقایای کالبدی بیشتر و سفالینههای پرشمار دوره رومی گردید. پژوهشگران همچنین بیش از ۲۰۰ سکه باستانی کشف کردهاند که هماکنون برای تاریخگذاری دقیقتر مراحل استقراری این محوطه تحت مطالعات گاهنگاری سکهشناختی قرار دارند.
در این میان، یک آتشسوزی بوتهای گسترده که در منطقه رخ داد، به شکلی غیرمنتظره به باستانشناسان کمک کرد تا محدوده واقعی این سکونتگاه را ارزیابی کنند. آتش پوشش گیاهی متراکم سطح محوطه را سوزاند و به محققان امکان داد تا پیمایش میدانی گستردهتری انجام دهند. این بررسی نشان داد وسعت این شهر باستانی دستکم به ۱۵ جریب (حدود ۶ هکتار) میرسد. ناتلی تأکید میکند این مستندات فصل به فصل تکمیل شده و از سال ۲۰۱۶ تاکنون هیچ یافتهای به دست نیامده که با فرضیه انطباق الاعرج با شهر بیتصیدا در تضاد باشد.
باسیلیکای بیزانسی و کتیبه منتسب به پطرس حواری
یکی دیگر از یافتههای بنیادین این کاوش، بقایای یک باسیلیکای باشکوه متعلق به دوره بیزانس است که مستقیماً بر روی خانههای دوره رومی احداث شده بود. باستانشناسان در داخل این کلیسا کتیبهای تاریخی پیدا کردند که به پطرس حواری اشاره دارد؛ در متن این کتیبه به «سرور رسولان و دارنده کلیدهای آسمان» اشاره شده که لقبی شناختهشده برای پطرس قدیس است.
بر اساس سنت کهن مسیحی، این کلیسا بر فراز خانه محل سکونت پطرس و اندریاس بنا شده بود. ناتلی خاطرنشان میکند باستانشناسان نمیتوانند قطعاً اثبات کنند یکی از این خانههای رومی متعلق به شخص پطرس بوده است، اما وجود این کلیسا و کتیبه حکایت از آن دارد که مسیحیان دوره بیزانس این مکان دقیق را به این رسول ارتباط میدادند.
انجیل یوحنا صراحتاً پطرس، اندریاس و فیلیپ را اهل بیتصیدا معرفی میکند. علاوه بر این، در روایات اناجیل، واقعه بینا کردن مرد نابینا توسط حضرت عیسی در بیتصیدا رخ داده و معجزه اطعام پنج هزار نفر نیز در متون سنت مسیحی با نواحی پیرامونی این شهر پیوند خورده است. کاوشهای باستانشناسی در این محوطه ادامه خواهد داشت تا ابعاد پنهان بیشتری از این سکونتگاه تاریخی روشن شود؛ ناتلی در پایان میگوید: «مشتاقانه چشمانتظار یافتههای فصول آینده هستم.»
نتیجه گیری:
مجموعه دادههای باستانشناختی محوطه الاعرج—شامل وزنههای ماهیگیری، گرمابه رومی، وسعت شش هکتاری، باسیلیکای بیزانسی و کتیبه مرتبط با پطرس حواری—یکی از معماهای بزرگ جغرافیای تاریخی کتاب مقدس را به پاسخ نزدیک کرده است. پژوهشهای آتی در این سایت میتواند جزئیات بیشتری درباره روند تحول یک روستای ماهیگیری به شهری رومی در خاورمیانه باستان روشن سازد.
نظرات کاربران