کاوشهای باستانشناسی در «دره پادشاهان» در جنوب سیبری به کشف مجموعهای کمنظیر از سنگهای آسیاب دستی انجامید؛ یافتهای نامتعارف که از اجرای مناسک مذهبی و آیینهای پیشتر ناشناخته در میان سکاهای کهن پرده برمیدارد. این دستساختهها در تپه تدفینی ۲۸۰۰ ساله «تونگ-۱» واقع در جمهوری تووا کشف شدهاند؛ منطقهای که به سبب تراکم گورپشتههای عظیم و سلطنتی، همتای دره پادشاهان مصر دانسته میشود.
کشف نادر در پوشش سنگی گورپشته تونگ-۱
پژوهشگران مرکز باستانشناسی نجاتبخشی وابسته به «موسسه تاریخ فرهنگ مادی در آکادمی علوم روسیه» خبر این کشف تازه را رسماً اعلام کردند. باستانشناسان در ماه اوت و در جریان برداشتن لایههای پوشش سنگی گورپشته تونگ-۱، دو قطعه سنگآسیا را کشف کردند که در کنار یکدیگر قرار گرفته بودند.
چینش دقیق این دو سنگ در مجاورت هم نشان میدهد که آنها به عنوان یک جفت یا مجموعه کاربردی کامل بر روی گور قرار داده شدهاند و سنگهای مجزایی نبودهاند که صرفاً به عنوان مصالح ساختمانی در پوسته تپه به کار رفته باشند. پژوهشگران بر این باورند که این ابزارها بخشی از یک مراسم آیینی و مذهبی بودهاند که مستقیماً بر فراز پشته تدفینی اجرا شده است.
از هوش مصنوعی باستانیار بپرسید
ابزارهای تخصصی هوش مصنوعی باستانشناسی؛ تحلیل تصویر، آثار و اصالتسنجی اشیا
شروع گفتگو
مسابقه فصل حکم باستان
بازی کن، جایزه ببر
رقابت کن، XP بگیر و برای جوایز متنوع فصل بجنگ.
ورود به بازی
سنگهای آسیاب؛ نشانهای از تحول در شناخت آیینهای سکایی
این کشف از آن رو جایگاهی ویژه در مطالعات باستانشناسی استپ پیدا کرده است که تا پیش از این، تمامی شواهد آیینی بهدستآمده از تونگ-۱ عمدتاً با نمادشناسی اسب، پرورش و سوارکاری و سبک زندگی متحرک پیوند خورده بود. باستانشناسان تشریح کردند که تا امروز، تمامی آثار برجایمانده از رفتار مناسکی در تونگ بر مدار پرستش اسب و پویایی شبانی متمرکز بود؛ اما پدیدار شدن یک جفت سنگآسیا گواهی میدهد که سطح این گورپشته بستر برگزاری آیینهایی از جنسی متفاوت بوده است.
یافتن سنگآسیا در گورپشتههای آغازین سکایی پدیدهای بسیار نادر بهشمار میرود. به بیان محققان، معدود نمونههای شناختهشده دیگر از محوطههای متأخری به دست آمدهاند که سدهها پس از برپایی تونگ-۱ ساخته شده بودند. هرچند خود این ابزار پیشینه دیرینهتری در جنوب سیبری دارد و باستانشناسان پیشتر نمونههایی از آن را در محوطههای عصر مفرغ تووا و مناطق پیرامونی ثبت کرده بودند.
شواهدی از هویت سازندگان کورگان تونگ-۱
به گفته پژوهشگران، این یافته فراتر از کارکرد مناسکی میتواند سرنخهای مهمی درباره جامعه سازنده تونگ-۱ ارائه دهد. تنوع سنتها فرضیهای را تقویت میکند که طبق آن، جوامع متفاوتی در فرایند ساخت این بنای عظیم مشارکت داشته و آداب و رسوم ویژه خود را به همراه آوردهاند.
پژوهشگران معتقدند این شواهد بار دیگر و به شکلی غیرمستقیم تأیید میکند که گورپشته تونگ تنها به دست باشندگان استپهای پیرامون ساخته نشده، بلکه محصول همبستگی اتحادیهای گسترده از قبایل بوده است؛ اقوامی که هریک سنتهای کهن و بومی سرزمینهای دوردست خود را در آفرینش این یادمان سهیم کردهاند.
میراث سکاها در کانون مطالعات میدانی سیبری
تیم باستانشناسان مرکز نجاتبخشی سنپترزبورگ با پشتیبانی انجمن جغرافیایی روسیه تاکنون نه فصل میدانی مداوم را در این محوطه پشت سر گذاشتهاند. یافتههای پیشین از گورپشتههای عصر آهن در جنوب سیبری جایگاه رفیع اسبها در حیات جوامع باستانی استپ را نمایان ساخته بود؛ موضوعی که با گزارشهای هرودوت، تاریخنگار یونانی سده پنجم پیش از میلاد، از رسم و رسوم سکاها و استفاده از شیر اسب همخوانی علمی دارد. با این حال، کشف اخیر در تونگ-۱ نشان میدهد افق حیات آیینی در این گورپشته باستانی، فراتر از آیینهای تکمحور متکی بر اسب بوده و لایههای مذهبی چندگانهای را در بر میگرفته است.
نتیجهگیری
کشف یک جفت سنگآسیای کامل در گورپشته ۲۸۰۰ ساله تونگ-۱ زاویه دید نوینی پیش روی باستانشناسی دوره سکایی گشوده است. این یافته ثابت میکند که مناسک سکاهای کهن تنها محدود به سنتهای نامآشنای قربانی اسب و فرهنگ سوارکاری نبوده، بلکه آیینهای زراعی یا پیوندیافته با غلات نیز بر فراز مقابر پادشاهی اجرا میشده است؛ امری که نشاندهنده مشارکت اتحادیهای متنوع از اقوام با سنتهای بومی گوناگون در ساخت بزرگترین گورپشتههای سیبری باستان است.
نظرات کاربران